Wystawa „Przetrwały ukryte w ziemi. Skarb groszy praskich i zabytki archeologiczne” to nowa propozycja stałej, niezwykle cennej i ciekawej ekspozycji w Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu. Od 10 marca 2023 roku można ją oglądać na trasie zwiedzania.
Skarb groszy praskich, to prawdziwe srebrne monety – środek płatniczy z XIV i XV wieku, który został wykopany w ilości 1385 sztuk na drodze z Sobięcina (obecnie dzielnica Wałbrzycha) do Boguszowa w 2016 roku Zabytki archeologiczne to przedmioty codziennego użytku, jak naczynia gliniane przeznaczone do gotowania, przechowywania i spożywania pokarmów, narzędzia krzemienne, kamienne i żelazne służące do wyspecjalizowanych prac, ozdoby stroju, kafle piecowe oraz elementy uzbrojenia z regionu wałbrzyskiego z okresu od 15-12 tys. lat temu aż po XVIII wiek i XIX wiek. To dzięki tym zabytkom archeolodzy i historycy mogą określić jak żyli dawniej nasi przodkowie. To prawdziwe skarby świadczące o naszej przeszłości.
Po latach opracowań, katalogowania i dokumentacji związanej ze znaleziskiem, od 2023 roku całą ekspozycję można już swobodnie oglądać na trasie zwiedzania kopalni. W pomieszczeniu między wieżami szybowymi Julii i Sobótki światło dzienne ujrzała wyjątkowa kolekcja. W piątek 10 marca 2023 roku, kurator wystawy Anna Kowalska – archeolog w Starej Kopalni dokonała otwarcia w obecności Prezydenta Wałbrzycha dr Romana Szełemeja, Zastępcy Dyrektora Starej Kopalni – Marty Wróbel, oraz wyśmienitych gości: Anny Nowakowskiej – Kierownik Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Wałbrzychu, prof. Borysa Paszkiewicza – z Uniwersytetu Wrocławskiego specjalizującego się w numizmatyce średniowiecza i czasów nowożytnych, prof. Krzysztofa Jaworskiego – z Uniwersytetu Wrocławskiego, który był odpowiedzialny za opis historyczny oraz badania terenowe oraz dr Sylwii Rodak – z Uniwersytetu Wrocławskiego, która przygotowała analizę technologiczno-stylistyczną dwóch naczyń ze skarbu. Na otwarciu wystawy w Starej Kopalni pojawił się również Marek Kowalski – archeolog i konserwator z Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu, Delegatura w Wałbrzychu, a także – pozostający do tej pory anonimowy – znalazca skarbu – Pan Sylwester Pecyna. Jak podkreślał gospodarz miasta dr Roman Szełemej – taka postawa (oddania znaleziska do ratusza z przeznaczeniem do muzeum) jest godna naśladowania, bo myślenie o kolejnych pokoleniach jest rzadkością. To krok w stronę edukacji młodszych pokoleń i pozostawienie do zachowania reliktów przeszłości.
Na wystawie „Przetrwały ukryte w ziemi…” znalazła się również szklana kompozycja przedstawiająca Wałbrzych, czyli najstarszy rysunek miasta z poł. XVIII wieku wykonany przez Friedricha Wernhera. Szklana instalacja była zwieńczeniem projektu realizowanego w Centrum Nauki i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu: „Szklany czas – wędrówki krajobrazem”. Projekt sfinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Gminy Wałbrzych miał swój finał wernisażem prac w listopadzie 2018 roku. Pod kierunkiem i według pomysłu artystki – Pani Barbary Idzikowskiej – uczniowie wałbrzyskich szkół, uczestnicy projektu przygotowali setkę ręcznie malowanych szklanych płytek, które w połączeniu stworzyły obraz planu Wałbrzycha. Efekt końcowy tego projektu stanowi element stałej wystawy archeologicznej.
Zainteresowanie wystawą zarówno odwiedzających, którzy pojawili się na wernisażu, jak i mediów, świadczą o wyjątkowości ekspozycji, która przyciąga nie tylko regionalistów, historyków, archeologów, ale również mieszkańców miasta i regionu.
W 2025 r. ramach projektu dofinansowanego z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego oraz Gminy Wałbrzych został wydany katalog do stałej wystawy archeologicznej, którego celem jest przedstawienie dodatkowej i interesującej narracji dla zabytków archeologicznych znajdujących się na ekspozycji. Katalog stanie się formą uzupełnienia wystawy, opatrzoną krótką informacją o rodzaju i funkcji wybranych eksponatów, znajdujących się w muzealnych gablotach. Jego zadaniem jest przybliżenie odwiedzającym (z Polski i zagranicy) zabytków archeologicznych, zasługujących na szczególną uwagę, związanych z dziedzictwem kulturowym i historią dawnego województwa wałbrzyskiego. Będzie to interesującą podróżą po dawnym świecie ludzi i kultur.
1. Wprowadzenie, czyli króka histroia zbiorów archeologicznych w Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu.
2. Audiokatalog do stałej wystawy archeologicznej w Centrum Nauki, Kultury i Sztuki Stara Kopalnia w Wałbrzychu.
3. Paleolit i mezolit – starsza i środkowa epoka kamienia
4. Neolit – młodsza epoka kamienia
5. Kultura łużycka – epoka brązu i okres halsztacki
6. Kultura przeworska – okres wpływów rzymskich
7. Wczesne średniowiecze
8. Skarb groszy praskich
9. Średniowiecze i czasy nowożytne
